Պատմություն առարկայի հանձնարարությունը

Առաջադրանք
1․ Ներկայացրե՛ք Հայկական մշակույթի զարգացման ճանապարհին եղած խնդիրները 1920-41 թթ․։

Մշակութային վերածնունդը պայմանավորված էր երկրի քաղաքական և տնտեսական առաջընթացով: 1920-1941 թթ. մշակույթը հասավ հաջողությունների: Դրանք ավելի կլինեին, եթե չլինեին խորհրդային երկրում բռնաճնշումները, որոնց զոհը դարձան մեծ թվով մշակույթի գործիչներ: 1924 թ. ստեղծվեց անգրագիտության վերացման աջակցող ընկերություն:

 Սակայն այդ ընթացքում վերելք ապրեց մշակույթը:

Թատրոնի ստեղծման ու զարգացման գործում մեծ են ռեժիսորներ Լևոն Քալանթարի և Վարդան Աճեմյանի ծառայությունները։

1920-ական թվակաների վերջը նշանավորվեց հայկական կինոարվեստի ծնունդով, որի ստեղծման ու զարգացման գործում մեծ էր ռեժիսոր Համո Բեկնազարյանի դերը։ Այն սկիզբ առավ «Նամուս» համր կինոնկարով:

Բարձր նվաճումների հասավ ռեալիստական արձակը: Շիրվանզադեի, Պերճ Պռոշյանի, Գրիգոր Զոհրապի հետ միաժամանակ հրապարակ եկան այլ արձակագիրներ՝ Վրթանես Փափազյան, Նար-Դոս և ուրիշներ:

2․ Ի՞նչ արժեքավոր աշխատանքներ կատարվեցին հայագիտության բնագավառում։ Ներկայացրե՛ք հայ գիտնականների նվաճումները։

1947 թ. գիտությունների ակադեմիայի նախագահ ընտրվեց գիտնական, աստղաֆիզիկոս Վիկտոր Համբարձումյանը: Զարգացավ բազմաթիվ գիտության ճյուղեր: Վերելք ապրեց նաև տեխնիկայի բնագավառը, ավտոմատիկան, կիբեռնետիկան:

1956 թ. Արմենակ Մնջոյանի գլխավորությամբ հաջողությունների հասավ դեղանյութերի ստեղծման, կենսաբանական ակտիվ միացությունների սինթեզման ասպերեզում:

Մաթեմատիկան նույնպես վերելք ապրեց: Հայտնի են ակադեմիկոսներ` Շահինյանը և Մերգելյանը:

Պատամագիտության զարգացման գործում մեծ դեր խաղացին ակադեմիկոսներ Աշոտ Հովհաննիսյանը, Աբգար Հովհաննիսյանը, Սուրեն Երեմյանը և ուրիշներ:

Հայ գրականության դասակներեն էին` Պարոնյանը, Պատկանյանը, Չարենցը, Աբեղյանը և այլոք:

3․ Համառոտ նկարագրե՛ք հայ գրականության և արվեստի զարգացումն ու ձեռքբերումները 1920-41 թթ․ /բլոգային աշխատանք/․

Համաժողովրրդական սիրո արժանացան Հովհաննես Շիրազը, Պարույր Սևակը, Սահյանը, Կապուտիկյանը և ուրիշներ: Ստեղծագործական հարուստ ուղի ունեինք Իսահակյանը, Դեմիրճյանը, Զարյանը, Զորյանը և այլք: 1960-1970 թթ. ծնվեց <<գյուղական արձակը>>: Մաթևոսյանը և Գալշոյանը արձանագրում էին գյուղի մարդու գիտակցությունը և ուժը:

Մի խումբ անվանի գրողներ իրենց ստեղծագործություններում անդրադառնում են հայ ժողովրդի պատմական անցյալին:

1920-1930-ական թվականներին Խորհրդային Հայաստանում լայնորեն ծաղկում ապրեց ճարատարապետությունը : Ճարտարապետությունն արձանագրեց մեծ նվաճումներ: 20-րդ դարասկզբին ճարտարապետության գլխավոր ճյուղը քաղաքաշինությունն էր:   Այս ընթացքում մեծ վերելք ապրեց, թե’ գրականությունը, և թե’ արվեստը իր բոլոր ճյուղերով:

Կենսաբանություն

Սրտի կառուցվածքը

Սիրտը քառախորշ սնամեջ մկանային օրգան է: Սիրտը գտնվում է սրտապարկում, որը շարակցահյուսվածքային թաղանթ է: Սրտապարկի ներքին մակերևույթն արտադրում է քիչ քանակությամբ հեղուկ, որը թուլացնում է կծկման ժամանակ առաջացած շփման ուժը: Նախասրտերը և փորոքները հաղորդակցվում են անցքերով, որոնցում կան փեղկավոր փականներ:

Նախասրտերի կծկման պահին փականների փեղկերը կախվում են փորոքների ներսը, և արյունը ազատ շարժվում է նախասրտերից փորոքներ:

Ձախ փորոքն արյունը մղում է դեպի մեծ շրջան, իսկ աջ փորոքը` դեպի փոքր շրջան:

Այն ժամանակահատվածը, որն ընդգրկում է նախասրտի մի կծկումից մինչև մյուսը, կոչվում է սրտային բոլորաշրջան:

Իմունիտետ

Իմունիտետի շնորհիվ օրգանիզմը հայտնաբերում է վնասակար բակտերիաներին, վիրուսներին և վնասազերծում դրանց: Լինում են բնական և արհեստական իմունիտետ:  

Բնականն էլ բաժանվում է բնածին և ձեռքբերովի իմունիտետի: Բնածին բնական իմունիտետը փոխանցվում է ժառանգաբար, սերնդեսերունդ: Ձեռքբերովի բնական իմունիտետն առաջանում է կյանքի ընթացքում:

Արհեստական իմունիտետն առաջանում է մարդու անմիջական միջամտությամբ: Այն կարող է լինել ակտիվ և պասիվ: Ակտիվ արհեստական իմունիտետն առաջանում է, երբ օրգանիզմ են  մտնում տվյալ հիվանդության թուլացած կամ մահացած հարուցիչները:

Կենսաբանություն

Արյուն: Արյան գործառույթները

Արյունը հեղուկ շարակցական հյուսվածք է: Արյան մեջ են անցնում ներզատական գեղձերում մշակված կենսաբանական ակտիվ նյութերը:Արյան պաշտպանական գործառույթ է համարվում նաև նրա մակարդելիության հատկությունը:

Արյան ձևավոր տարրերն են էրիթրոցիտները, լեյկոցիտները և թրոմբոցիտները:

Արյունը, ավիշը և հյուսվածքային հեղուկը կազմում են օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը։

Հյուսվածքային հեղուկից որոշ նյութեր լուծված վիճակում թափանցում են ավշային անոթներ, որից հետո այդ հեղուկը կոչվում է ավիշ: Օրգանիզմի ներքին միջավայրի կայուն վիճակը կոչվում է հոմեոստազ: Այն կարգավորվում է նյարդային և ներզատական համակարգերի միջոցով:

Արյունն օրգանիզմում մշտապես շարժվում է արյունատար անոթների փակ համակարգով: Արյան անընդհատ հոսքն իրականացվում է արյան շրջանառության օրգանների միջոցով, որոնք են սիրտը և արյան անոթները: Արյունատար համակարգի ամենախոշոր զարկերակը աորտան է:

Ավշային համակարգի կարևոր բաղադրամասն են համարվում ավշային գեղձերը, որոնք տեղակայված են ավշային անոթների վրա:

Պատմություն առարկայի հանձնարարությունը

Առաջադրանք
1․ Նկարագրե՛ք Հայաստանի անկախացման գործընթացը։

Հայաստանի անկախության գործընթացի սկիզբը դրվել է 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին։ Իրավական փաստաթուղթ էր բաղկացած էր 12 կետից: Հայաստանն ունի իր զինաշանը, դրոշը և օրհներգը։ Հայոց խորհրդարանը որոշում է 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին հանրապետության տարածքում անցկացնել հանրաքվե: Հանրաքվեի արդյունքների հիման վրա 1991 թվականի սեպտեմբերի 23-ին հանրապետության Գերագույն խորհուրդը Հայաստանը հռչակեց անկախ պետություն։

2․ Ներկայացրե՛ք բազմակուսակցական համակարգի ձևավորման գործընթացը։

Բազմակուսակցական համակարգի ձևավորման մեկնարկը տեղի ունեցավ ՀՀ Գերագույն խորհրդի կողմից 1991 թվականի փետրվարի 26-ին: Կարգավորվում էր կուսակցությունների հիմնադրումն ու գրանցումը, կուսակցությունների ֆինանսական գործունեության նկատմամբ սահմանվում էր պետական վերահսկողություն ։ Սահմանադրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչվեց բազմակուսակցական համակարգ, ամրագրվեց յուրաքանչյուր քաղաքացու՝ այլ քաղաքացիների հետ կուսակցություն ստեղծելու և անդամագրվելու իրավունքը։
3․ Նկարագրե՛ք ՀՀ միջազգային ճանաչման գործընթացը /բլոգային աշխատանք/․

Հայաստանը միջազգայնորեն ճանաչվեց 1991 թ. Վերջերից: Առաջինը անկախությունը ճանաչեց Լիտվիայի հանրապետությունը: Հաջորդը Ուկրաինան և Ռուսաստանը: 1991 թ. Դեկտեմբերի 25-ին ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշը հայտարարեց, որ իր երկիրը պաշտոնապես ճանաչում է ՀՀ անկախությունը: 1992 թ.-ին նույնպես շարունակվեց անկախության ճանաչման գործընթացը: Ճանաչեցին անկախությունը ՀՀ-ի Իտալիան, Հունաստանը, Իսպանիան և այլն:

Բագրատունիներ

Բագրատունիների ժառանգական տիրույթը Բարձր Հայք նահանգի Սպեր գավառն էր, իսկ Արշակունիների թագավորության վերացումից (428 թ.) հետո՝ նաև Այրարատ նահանգի Կոգովիտ գավառը՝ Դարույնք ամրոցով: 

V դարի վերջին Սահակ Բագրատունին դարձել է Հայոց մարզպան:VII դարում հայտնի էր Հայոց իշխան Աշոտ Բագրատունին: Բագրատունիների արքայատան և թագավորության (885–1045 թթ.) հիմնադիր արքան Աշոտ Ա Մեծն է:Պատմիչի խոսքով՝ Աշոտին պակասում էր միայն թագավորական թագը:  869 թ-ին կաթողիկոս Զաքարիա Ա Ձագեցու նախաձեռնությամբ հրավիրված հայ իշխանների ժողովը վճռել է Աշոտին հռչակել թագավոր և Հայաստանի թագավորությունը ճանաչելու պահանջով դիմել է խալիֆին: Սմբատ Ա-ն մայրաքաղաքը Բագարանից տեղափոխել է Երազգավորս: 909 թ-ին Ատրպատականի ամիրա Յուսուփը Վասպուրականի Գագիկ և Գուրգեն Արծրունի իշխանների օգնությամբ ներխուժել է Բագրատունյաց թագավորություն: Հնգամյա պայքարից հետո Սմբատ Ա-ն հարկադրված հանձնվել է Յուսուփին, որը, դրժելով խոստումը, գլխատել է արքային: 

Բագրատունյաց թագավորության վերելքն իր գագաթնակետին է հասել Սմբատ Բ-ի եղբայր Գագիկ Ա-ի օրոք (989–1020 թթ.):

Հովհաննես-Սմբատի մահից հետո բյուզանդական զորքերը ներխուժել են Հայաստան (1042 թ.), պաշարել Անին: Հայոց զորքն ու մայրաքաղաքի բնակիչները սպարապետ Վահրամ Պահլավունու գլխավորությամբ ջախջախել են թշնամուն և թագավոր հռչակել Աշոտ Դ-ի որդի Գագիկ Բ-ին:

արքայացանկը

Աշոտ Ա Մեծ (885–890 թթ.),

Սմբատ Ա (890–914 թթ.),

Աշոտ Բ Երկաթ (914–929 թթ.),

Աբաս (929–953 թթ.),

Աշոտ Գ Ողորմած (953–977 թթ.),

Սմբատ Բ (977–989 թթ.),

Գագիկ Ա (989–1020 թթ.),

Հովհաննես-Սմբատ (1020–41 թթ.),

միաժամանակ՝ Աշոտ Դ (1022–40 թթ.),

Գագիկ Բ (1042–45 թթ.)

Պատմություն առարկայի հանձնարարությունը

Առաջադրանք
1․ Ներկայացրե՛ք Ձեր կարծիքը թեմայի վերաբերյալ՝ ԼՂՀ իրավիճակը /բլոգային աշխատանք/․

2006 թ.-ի դեկտեմբերի 10-ին հանրաքվեի շնորհիվ ընդունվեց Սահամանադրությունը:  Հնագույն ժամանակներից զբաղվել են գորգագործությամբ, բրուտագործությամբ, մետաղագործությամբ, գինեգործությամբ: 1918-20 թթ-ին երկրամասը պահպանում էր իր անկախությունը : Հրադադարի հաստատումից հետո եղել է տնտեսական բարեփոխումների իրականացմանը: 1988 թ. Փետրվարի 20-ին մարզային խորհորդը որոշում է ընդունել Հանրապետության վերամիավորելու մասին: Հետո էլ սկսեց ազատամարտը:

Հենաշարժիչ համակարգ, ոսկրերի կառուցվածքը

Հենաշարժիչ համակարգն օրգանիզմում կատարում է հետևյալ ֆունկցիաները`

•  Հենարանային
•  Պաշտպանական
•  Տեղաշարժման
•  Արյունաստեղծ

Խողովակավոր ոսկրերը ապահովում է նրանց ամրությունը և թեթևությունը։ Յուրաքանչյուրը կազմված է մարմնից և երկու հաստացած ծայրերից՝ գլխիկներից։

Խողովակավոր ոսկրերը կազմում են վերջույթների կմախքը և կատարում լծակների ֆունկցիա։

Սպունգանման (խառը) ոսկրերը կազմված են սպունգանման ոսկրանյութից և ծածկված են խիտ ոսկրանյութի բարակ շերտով:

Տափակ ոսկրերը երկու կողմից պատված են խիտ ոսկրանյութի թիթեղով, որոնց միջև գտնվում է սպունգանման նյութ։

Ոսկրերի շարժուն միացումը կոչվում է հոդ։

Տարբերում են ոսկրերի միացման երեք տեսակ՝ անշարժ (անընդհատ), կիսաշարժուն և շարժուն։

Պատմություն առարկայի հանձնարարությունը

Առաջադրանք
1․ Ժամանակագրական սանդղակի տեսքով ներկայացրե՛ք 1988թ․ մայիս-1991թ․ մարտ ժամանակահատվածի Արցախյան շարժման գլխավոր իրադարձությունները։

1988 թ-ին սկսվեց Ղարաբաղյան ազատագրական շարժումը: 1988 փետրվարի 20-ին ԼՂԻՄ-ի մարզխորհրդի պատմական որոշման ընդունումը: Փետրվարի 22-29 Սումագաիթի կոտորածը:   Տնտեսությունն զգալի կորուստ կրեց 1988 թ-ի դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժից: 1989 թ. Հայոց համազգային շարժման առաջին համագումարի բացումը:

ԳԽ նախագահ ընտրվեց հաղթած՝ «Հայոց համազգային շարժում» կազմակերպության վարչության նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: 1991 թ-ի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանում անցկացված հանրաքվեով նույն ամսի 23-ին Հայաստանի Հանրապետության ԳԽ-ն Հայաստանը հռչակեց անկախ, ինքնիշխան պետություն:  1991-1994 թ. Պատերազմը:

2․ Ընթերցե՛ք «Հռչակագիր Հայաստանի անկախության մասին» պատմական փաստաթուղթը, վերհանե՛ք փաստաթղթի առանցքային դրույթները
/բլոգային աշխատանք/․

Հայաստանի Հանրապետությունն ունի իր դրոշը, զինանշանը և հիմնը: Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան պետություն է: Հայաստանի Հանրապետության ամբողջ տարածքում գործում են միայն Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը և օրենքները: Հանրապետության ժողովրդի անունից հանդես գալու իրավունքը պատկանում է բացառապես Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդին: Հայաստանի Հանրապետությունը իր անվտանգությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը ապահովելու նպատակով ստեղծում է Գերագույն խորհրդին ենթակա մարմիններ:  Հայաստանի Հանրապետությունը ապահովում է հայերենի, որպես պետական լեզվի, գործառությունը հանրապետության կյանքի բոլոր ոլորտներում, ստեղծում կրթության, գիտության և մշակույթի սեփական համակարգ:

Կենսաբանություն

Ականջի կառուցվածքը և ֆունկցիան

Ականջը կազմված է երեք բաժիններից՝ արտաքին, միջին և ներքին ականջից։ Արտաքին ականջը ներառում է ականջախեցին և լսողական արտաքին անցուղին։ Արտաքին լսողական անցուղին ավարտվում է թմբկաթաղանթով, որը միջին ականջը սահմանազատում է արտաքինից։

Միջին ականջում գտնվում են լսողական ոսկրիկները՝ մուրճը, սալը, ասպանդակը, որոնք թմբկաթաղանթի տատանումները հաղորդում են ներքին ականջին։ Լսողական փողով թմբկաթաղանթի մեջ օդ է մտնում, որի շնորհիվ թմբկաթաղանթի վրա ընկնող ճնշումը հավասարվում է արտաքին լսանցքի ճնշմանը։ Միջին ականջը ներքին ականջից բաժանող թիթեղում գտնվում են նուրբ թաղանթով ձգված երկու պատուհան՝ կլոր և ձվաձև։

 Ներքին ականջը բաղկացած է անդաստակից, խխունջից և 2 պարկիկներով 3 կիսաշրջանաձև խողովակներից: Խխունջում տեղակայված են լսողական ընկալիչներ՝ մազակազմ էպիթելային բջիջներ, որոնց միջոցով ականջախեցին, լսողական անցուղին, թմբկաթաղանթը և լսողական ոսկրիկները փոխանցում են ձայնային ալիքները։

Հավասարակշռության օրգանը բաղկացած է տարբեր հարթություններում տեղակայված 3 կիսաշրջանաձև խողովակներից, ինչպես նաև 2 պարկիկից։